تبلیغات
دالغالی دنیز - حکمتهای علوی در سروده های سعدی
قالب وبلاگ قالب وبلاگ

دالغالی دنیز
 
اوره کلر آلیشین سئوگی اودیلا*********حیاتین لذتی محبت ده دیر

به وبلاگ من خوش آمدید
 
نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 20 مرداد 1390 توسط حسین صولتی

فارسی زبانان درایران اسلامی از دیر باز با عشق به علی (ع) زندگی می کردند وقرنهاست که برای رسیدن به سرچشمه زلال معارف علوی به نهج البلاغه روی آورده اند وعالمان و ادیبان دربازگرداندن آن به فارسی کوشیده اند. ترجمه های این کتاب بزرگ به فارسی، با نثرهایی گوناگون وکیفیاتی متفاوت فراوان است.برخی دیگر نیز همچون سعدی در تفکرات ونوشتارهای خود متأثر از اندیشه ها وکلام آن امام بوده اند.

فارسی زبانان درایران اسلامی از دیر باز با عشق به علی (ع) زندگی می کردند وقرنهاست که برای رسیدن به سرچشمه زلال معارف علوی به نهج البلاغه روی آورده اند وعالمان و ادیبان دربازگرداندن آن به فارسی کوشیده اند. ترجمه های این کتاب بزرگ به فارسی، با نثرهایی گوناگون وکیفیاتی متفاوت فراوان است.برخی دیگر نیز همچون سعدی در تفکرات ونوشتارهای خود متأثر از اندیشه ها وکلام آن امام بوده اند.
هر خواننده با دقتی پس از مطالعه گلستان وبوستان ناچار خواهد پذیرفت که سعدی محدثی کارآمد وزبر دست بوده که سالها درمفاهیم عبارات منقول از پیامبر اسلام (ص) وامیر مؤمنان(ع) اندیشیده وآنها را تا حد درک خود بر ضوابط فکری و نتایج ذوقی خویش منطبق کرده و آنگاه حاصل این امتزاج را در قالب نظم ونثر به جویندگان سخن والا ارائه کرده است.استفاده سعدی از حدیق درگلستان وبوستان به حدی است که با در نظر گرفتن حجم این دو کتاب، جز مثنوی مولانا، مشکل است شاهکاری فارسی را یافت که به اندازه این دواثر مشحون از مبانی ومضامین حدیث باشد بنابر غرض این نوشتار ونیز محدودیت مجال فقط به مصداق این بیت، به نمونه هایی از برداشتهای سعدی از کلام مولی الموحدین ، علی (ع)، بسنده می شود:

 

آب دریا را اگر تنوان کشید
هم به قدر تشنگی باید چشید.

سعدی منسوب به سعد بن ابوبکر بن سعد»، مشرف الدین مصلح بن عبدالله شیرازی، نویسنده وگوینده بزرگ قرن هفتم هجری است. اجداد وی عالم دینی بودند وپدرش درجوانی او درگذشت وسعدی درشیراز به کسب علم پرداخت وسپس به بغداد شتافت ودر مدرسه نظامیه به تحصیل مشغول گشت. وی طبعی ناآرام داشت وبه سیر در آفاق وانفس متمایل بود. از این رو، به سفری طولانی پرداخت ودر بغداد وشام و حجاز تا شمال افریقا سیاحت و با طبقات مختلف مردم آمیزش کرد.پس از این سفر، با جهانی تجربه ودانش ، به شیراز برگشت. دراین زمان، اتابک ابوبکر بن سعد بن زنگی درفارس حکومت می کرد وامنیت و آسایش برقرار بود.سعدی فراغتی یافت وبه تألیف وتصنیف شاهکارهای خود دست یازید. وی با صاحب دیوان وبرادرش عطاملک رابطه داشت وایشان را می ستود وبا گویندگان عصر خویش مانند مجد همگر وهمام تبریزی نیز درارتباط بود.ودرسال 655 ق سعدی نامه یا بوستان را به نظم در آورد ودر سال بعد (656ق) گلستان را تألیف کرد. علاوه بر اینها، قصاید وغزلیات وقطعات وترجیع بند و رباعیات ومقالات وقصاید عربی دارد که همه را در کلیات وی جمع کرده اند» (معین، 1375، ج5، ص763). سعدی تا پایان عمر در شیراز به عزت وحرمت زیسته وبین سالهای 691 تا 694 ق درگذشته وبقعه اودر بیرون شهر شیراز زیارتگاه صاحبدلان است.
ازکلمات شیخ پیداست که به توصف وعرفان اعتماد داشته واز آنچه نقل کرده واز کلیه کلماتش برمی آید که اهل منبر و وعظ وخطابه هم بوده است. چنانکه بوستان وی وبسیاری از قصاید وغزلیات او در شمار بهترین مواعظ است.
سعدی متدین و مذهبی وبلکه متعصب است، اما تعصب ودین را هیچ گاه دستاویز ازار مخالفان دین ومذهب خودنمی کند. وی سراپا مهر ومحبت است وبا خویش و بیگانه ودوست ودشمن رأفت وانصاف ومروت روا می داردوبه راستی انسان دوست است وحس همدردی اش با ابنای بشر بی نهایت است با وجودکمال تقیدش به حفظ اصول وفروع دین، به زهد خشک وآراستگی ظاهر اهمیت نمی دهد؛ او به دنبال حقیقت است، صورت هرچه باشد/
سعدی سلطان مسلم ملک سخن وتسلطش ازهمه کس بیشتر است. کلام در دست او مانند موم است وهر معنایی را به عبارتی ادا می کند. که از آن بهتر وزیباتر وموجزتر ممکن نیست. سخنش حشو وزواید ندارد وسرمشق سخنگویی است.نثرش ، گذشته از فصاحت و بلاغت وسلامت وایجاز ومتانت واستحکام وظرافت ، همه آرایشهای شعری را هم در بردارد. درکلامش هیچ تکلف و تصنعی دیده نمی شود. وکاملا طبیعی است. نه معنی فدای لفظ ونه لفظی زاید برمعنی آورده شده است. مطلب را چنان ادا می کند که خاطر کاملا اقناع می شود. دعاوی اش تأثیر برهان دارد، درعین اینکه مسرت بخش است، کلامش زینت فراوان دارد: از سجع و قافیه و تشبیه و کنایه واستعاره وجناس ومراعات نظیر گرفته تا دیگر موارد، اما دراین صنایع هیچ افراط نکرده است.
به اطمینان می توان گفت سعدی از معدود سخن سرایانی است که هرگز لفاظی و فضل فروشی نکرده است. سخن نگفته است مگر برای اظهار معانی وافکاری که در نظر داشته است. گلستان وبوستان سعدی دوره ای کامل از حکمت عملی است. وی علم سیاست واخلاق وتدبیر را به جوهر کشیده ودر این دو کتاب به دلکش ترین عبارات در آورده است.
نظم ونثر سعدی براین دلالت دارد که وی درآثار پیشینیان تأملی بسزا کرده وبرای لفظ ومعنی از آنها استفاده کرده است. جز این هم نمی تواند باشد؛ چه، هرگوینده ناچار سخن گفتن را از پیشینیان می آموزد و آن معانی را که آنان پرورده اند درخاطر می اندوزد. همه باید چنین کنند واگر نکنند، سخندان وسخن سرا نخواهند شد(سعدی، 1384، مقدمه)
شیخ همچنین عربی را خوب فرا گرفته بود وبراسلوبهای بیان آن تسلط کامل داشت وچنان با قرآن وحدیث انس و الفت داشت که التزام به آنها جزئی از وجود ادبی اش شده بود. ارتباط اوبا کلام وحی وروایات چندان زیاد وعمیق بود که نشانه آن درهمه آثار او هویداست ومنحصر به معدودی خاص نمی شود. شاید رمز این ارتباط عمیق وتعامل وثیق در رویکرد زیبا شناختی ملهم از قرآن وحدیث سعدی نهفته باشد:

مرا شکیب نمی باشد ای مسلمانان
ز روی خوب لکم دینکم ولی دینی

(سعدی ،همان، ص 636).

شیرین سخن ترین شاعر فارسی سرای، شیخ اجل، مقامی زیبایی های بی بدیل شکیب از دست می دهد، روح زیباشناسش دربین زیبایی ها، از هر جنس وصنف و شعبه ای، زیباترین ها را در کمند کلام سحر گونه اش صید کرده وبدین ترتیب زیبایی وشیرینی کلامش را دو چندان می کند. براین مبنا، تأملی درآثار شیخ اجل حکایت از آن دارد که وی کوشیده ، درتعامل با کلام امیر، سخن خود را چون سخنان مولا علی 0ع) امیری بخشید ونفحاتی از کلام امیر المومین (ع) را بر پیکره سخن خویش بدمد. نمونه های زیر شاهد گویای این مدعاست.
 

پی‌نوشت‌ها:
 

1- استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین، پیشوا
 

 

منبع:نشریه النهج شماره 27و 28





.: Weblog Themes By Pichak :.





ابزار وبلاگنویسان
ابزار وبلاگنویسان





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
قالب وبلاگقالب وبلاگ