تبلیغات
دالغالی دنیز - ﻣﺮوری ﻛﻮﺗﺎه ﺑﺮ زﻧﺪﮔﻲ و اﺷﻌﺎر ﻣﻴﺮزا ﻋﻠﻲ ﻣﻌﺠﺰ ﺷﺒﺴﺘﺮی
قالب وبلاگ قالب وبلاگ

دالغالی دنیز
 
اوره کلر آلیشین سئوگی اودیلا*********حیاتین لذتی محبت ده دیر

به وبلاگ من خوش آمدید
 

از دیرباز دیار شبستر خواستگاه اندیشمندان بزرگ و وطن دوستی بوده است که نمونــه بـارز آن در دوران اخـیردو شـاعر و نویسنده بزرگوار مرحوم میرزا علی معجز شبســتری و مرحـوم پروفسور محمد تقی زهتابی می باشــد.اگـرچـه در ایـن مجـال اندک قصد پرداختن به زحمات و فداکاریهای مرحوم پروفســور زهتابی و نقش بارز علمــی تاریخ ، فرهنگی، اجتمـاعی ایشـان در شناسـاندن تمدن ترکان ایران را نداریم ولی امیدواریم در پست های تـاریخی آتی بتوانیــم در شناسـاندن شـخصیت علمـی ایشان مطالبی هر چند کوتاه ارائه کنیم .

از دیرباز دیار شبستر خواستگاه اندیشمندان بزرگ و وطن دوستی بوده است که نمونــه بـارز آن در دوران اخـیردو شـاعر و نویسنده بزرگوار مرحوم میرزا علی معجز شبســتری و مرحـوم پروفسور محمد تقی زهتابی می باشــد.اگـرچـه در ایـن مجـال اندک قصد پرداختن به زحمات و فداکاریهای مرحوم پروفســور زهتابی و نقش بارز علمــی تاریخ ، فرهنگی، اجتمـاعی ایشـان در شناسـاندن تمدن ترکان ایران را نداریم ولی امیدواریم در پست های تـاریخی آتی بتوانیــم در شناسـاندن شـخصیت علمـی ایشان مطالبی هر چند کوتاه ارائه کنیم .
میرزا علی معجز شبستری شاعر اجتماعی و طنزپرداز برجسته و چیره دست آذربایجان بــه سـال ۱۲۵۲ هجـری شمسـی در شهرستان شبستر به دنیا آمد.در سن ۶۱ سالگی در شهرسـتان شاهرود دار فانی را وداع گفت .بعد از فــوت پـدر در سـن ۱۶ سالگی به دعوت برادرانش راهی اســتانبول شـد و بمـدت ۱۷ سال در آنجا زندگی نمود و توانست با تازه های علــم و ادبیـات جهان آشنا شده و با کوله باری از آگاهی و تجربه به سرزمین مادری خود شبستر باز گردد.وی بقیه عمر خــود را در شبسـتر سپری نمود.وی شاعری زبر دست بود و در طول عمر پربار خود اشعار بیشماری در خصوص مســائل اجتمـاعی خود بر جای گذاشت ، اگرچه وی اشعار خود را بزبــان مـادری خود، ترکی سروده اســت امـا موضوعـات مـورد توجـه او همـه روشنفکران غیر ترک را نیز بسوی خــود جلـب نمـوده اسـت .
عمده ترین موضوعات مورد توجــه در اشـعار معجـز شبسـتری سـتیز و مبـارزه او علیـه خرافـات ، جـهل و بیسـوادی می باشند.در زمانیکه خرافات از طریــق روحـانی …سالاری و نماهای دربــاری در جامعـه بیسـواد جـاری و سـاری بـود و در دورانیکه تحصیل و فعالیت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی زن رفتاری کاملا غیر مذهبی تلقی می شد ، معجز توانست مدرسه ای دخترانه در شبستر احداث نماید. دید انتقادی ایشــان علیـه خرافات، جهل و بیسوادی و نابرابری حقــوق زن و مـرد بـاعث شد که بسیاری از اهالی شهر تحت تــاثیر تحریکـات پـاره ای مذهبی نماها وی را تکفیر نمایند. بطوریکه مجبورشد در انــزوا زندگی کند. حتی به گفته خودش وی را حتی از راه یــافتن بـه مراسم های عروسی نــیز محـروم نمودنـد. علـیرغم فشـارهای شدید معجز از گفتن و نوشتن بــاز نمـاند و همچـون شـمعی پرنور در شبی ظلمانی در خشید. پس از باز گشتش به کشــور جهت مبارزه با وضعیت نابه هنجار موجود شــروع بـه نوشـتن می کند ولی او را از اینکار نهی می کنند:
چون قاییتدیم وطنه آچما دهـانین دئدیلـر/دینمه ، دانیشما و ترپتمه زبانین دئدیلر
دئدیم آللاهه باخین ایتمه یین آخـر اؤلـدوم/گر بو جور ایتمه یسن چوخدو زیانین دئدیلر
وی معتقد بود که علت عمده عقب مــاندگیـهای مـا جـهالت ، بیسوادی و عوام زدگی است :
جهل ایله قدم باسما طالسـمات جهانـه/علم اولسا مفتاح ، فضیلت اله گلمز
معجز به فعالیت اجتماعی زن خیلی بها میــداد بـه اعتقـاد وی زن بایستی از چهارچوبه مطبخ و آشپزخانه بیرون بیــاید و بـه مدرسه برود ، صاحب علم و صناعت شود ودوشــادوش مـردان در فعالیتهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شرکت نماید.
گره ک آزاد اولا اوغلان کیمـی قـیز/چه در صنعت چه در فن کتابت
قیچین اؤرتسون گره ک آچسـین جمـالین/وبالی بوینوما روز قیامت
جهالت پرده سین یـیرت آت اوزونـده ن/طلوع ائتسین بیزه شمس سعادت
متاسفانه در جامعه ما روزهایی بود که دختران تحصیــل کـرده را تکفیر می نمودند.وی در اعتراض به این محدودیتــها چنیـن می گوید :
آلدی هر قیز اله قلـم ، قـدزن/ائتدی تکفیر شیخ اونو فورا
ایسته دی بیر قیز اوخویـا روسـی/دئدیلر گئتدی دین و ناموسی
علیرغم فشارهای فراوانی که به معجز شبستری بخــاطر اشـعار خود بویژه در باب حقوق زنان داشته است باز دختران را بسوی فعالیت و تمدن چنین فرا می خواند:
جهالت بحر بی پایان دی ، غرق ائیلر سیزی آخر/او دریادن گره ک علمیله چیخسین ساحیله قیزلار
جــهالت اهلــی ، اهــل علمــه دوشــمندیر ازل گونــده ن/عوامین سؤزلرینده ن اولمایین تنگ حوصله قیزلار
بردختران دانشجوی آذربایجانیست که بـا دیـدی بـاز و عمیـق ایـن قسـمت از اشـعار معجـز را کـه نوعـا عدالتخـواهانـــه و فمنیستی است مــورد توجـه قـرار دهنـد و از ایـن اشـعار در راستای تعالی فکری و معنوی خود بهره جویند.
معجز معتقد بود که اکثریت آذربایجانیان زبــان فارسـی را بلـد نیستند و برای روشن کردن اذهان مردم بایستی از زبان خــود آن سود جست ،بنابراین در جهت تنویـر افکـار عمومـی اشـعار خود را بزبان ترکــی مـی سـرود.اغـراق نگفتـه ایـم کـه وی را شاعری آزادیخواه و ملی بنامیم ، او با تمــام وجـود در راسـتای سربلندی آذربایجان و رشد فعـالیت های اجتمـاعی و فرهنگــی تلاش نمود و از هیچ چیزی دریغ نکرد.
تاسف بیشتر به آن علت است که هنـوز هـم کـه هنـوز اسـت برخی همچنان با قضاوتهای جاهلانه و عملکرد محافظه کارانــه خود از نشر و گسترش اشعارو افکار معجز سخت آشــفته مـی شوند. اما بی شک دانشجویان ترک زبان منصفانه با نوشته های او برخورد خواهند نمود و معجز را آنچنــان کـه بـود بـه مـردم معرفی خواهند نمود.
معجز را کــه در زبانم ترکی است در پایان قسمتی از شعر اعتراض به تحقیر شاهان درباری ایران که اتفاقا خودشان ترک بوده اند ، سروده است بعنوان حسن ختام می آوریم :
دیلیم تورکی ، سؤزوم ساده ، اؤزوم صهبا یـه دلـداده/منیم تک شاعرین البت اولار آشفته بازاری
دونن شعریله بیر نامه آپاردیم شـاه ایرانـه/دئدی : ترکی نمیدانم مرا تو بچه پنداری ؟
اؤزو تورک اولدوغوندا، بیر کـان جـهالتدیر/خدایا مضمحل تختده ن بو آل قاجاری
اومیدین کسمه معجز یاز آنان تعلیم ائـده ن دیلـده/گزه ربیرارمغان تک دفترین بیل،چین و تاتاری

اشعار معجز در این سایت :

شعر ترکی از معجز شبستری در مورد عید نوروز- معجزین ترکی شری بایرام اوچون

منبع:http://www.e-pedian.com/





طبقه بندی: شاعران آذربایجان، 
.: Weblog Themes By Pichak :.





ابزار وبلاگنویسان
ابزار وبلاگنویسان





تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
قالب وبلاگقالب وبلاگ