****** ****

آنا

اجل شیكار ائتدی سنی، قالدی آغلار گؤزلریم

سندن سونرا فلك منی، دوستاق ائدیب

زجریلرین دؤستاقیندا

سؤلوب گولومسه مك گولی، گؤزله ریمین باخیشیندا

قالیبدی حسرت گؤزله ریم

بیرده گوله گول ئؤزووه

بسمه تعالی

ای كی معناده درین ووسعت لی دریا كیمی سن

بم لی سسلرون اولموش حیاتیمین نغمه لری

باخشین مهر آیناسی

گوروشون صفا گولی

سوزلرون وفالی دیر

بیر قیسسا سوزده قوی دئییم

محبتین گول واژه سی

عاطفه لر قایناقی سان.

گئدیرم حیاتیم اونوتما منی،

یادا سال خوش آنلاری، او خوش گونلری.

دؤنمه سئوگیندن گؤزله سن منی،

نه اولار بوراخما سن بو اللری...

در تاریخ ترک ملتی شناخته شده که در میان آنان مردان نابغه ی شعری و ادبی که میان عرب و فارس بود وجود نداشته است. از ابتدا هم زبان ترک متعدد بود مثلا" ترک های شرق با دو لهجه ی جغتائی و آذری سخن می گفتند و ترک های عرب لهجه ی عثمانی را داشتند.

فرقتوندن یاندی باغریم اوره گیم قان اولدی گل
گل کی رخسارون بو مرده جسمه جان اولدی گل
دونیانین ناز و نعیمی، باغ و بستانی منه
سنسیز ای سولطان خوبان بند و زندان اولدی گل

قسمت اول : مدتی بود انتظار می كشیدم تا چهره زیبای قافیه را در ادبیات تركی بررسی كنم اما نه فرصتش بود نه دلم می خواست قلم بر روی كاغذ بیاورم و مطلبی بنویسم. قرعه فال بر اینترنت و مباحث قافیه بین شاعر گمنام و منظومه «گؤی ارخج » اثر عطالو در وبلاگ آقای خضوعی( نگارنده مقدمه منظومه گؤی ارخج ) افتاد. تا به بهانه انتشار منظومه گوی ارخج سخنی چند بر شاعران و نویسندگان عزیر بنگارم و جایگاه بخشی از قافیه را در ادبیات تركی و پارسی بررسی كنم. امیدوارم خوانندگان عزیز بدانند نوشته این حقیر بدون تعصب و غرض ورزی است واینكه «كیست به پژوهش دست یازد و به لغزش دچار ناید».

در اینجا لازم میدانم به منتقد« منظومه گوی ارخج » این نكته را برسانم یا هنوز علم قافیه را به درستی نمیداند یا از روی غرض ورزی قافیه هایی را نا مناسب قلمداد كرده است. قافیه در ادبیات تركی جایگاهی بالاتر از ادبیات فارسی دارد چراكه پسوندها و نشانه های جمع در ادبیات تركی به مراتب بیشتر از ادبیات فارسی است. باید اذعان كرد درست نویسی اصول نگارش است و انتقاد اصولی دارد. مثلا كلمات «حوله، شعله» « علم لر، فیلم لر» و چند قافیه مشابه دیگر را از لحاظ هم قافیه بودن نا مناسب قلمداد شده است به چه علت؟ شما شاعر هستید یا زبان شناس؟. به نظرحقیر شما قافیه ها را از بعد ادبی و شعری بررسی نمیكنید بلكه ازدیدگاه زبان شناسی بررسی میكنید. حافظ فرماید:

كمال سرّ محبت ببین نه نقص گناه         كه هركه بی هنر افتد نظر به عیب كند

 چو بشنوی سخن اهل دل مگو كه خطاست   سخن شناس نه ای جان من خطا اینجاست

باشینا   دوندویوم  ساوالان  داغی !          

                           سنله دانیشماغا ساز گتیرمیشم . 

قارتال قایالارین سینه سی او سته.

                          اوره گیمین سوزون یاز  گتیرمیشم.

در این نوع نوشته ها پیچیدگی و غیر قابل پیش بینی بودن تخیل نویسنده نوعی هویت به سیر داستان می دهد که معمولاً ابتدا و پایان سرگرم کننده ای برای مخاطب ایجاد می کند.

منم سرگشته ی حیرانت ای دوست       
 کنم یکبار جان قربانت ای دوست
ولی تا ساز شوق وصل کویت
دهم سر بر سر پیمانت ای دوست

ک دیلی التصاقی دیللر قؤروپونا منسوب اولوقدان. سومئر- ایلام  دیلی ایله بیر کؤکدن اؤلدوغونا گوره بو دیلین تاریخی 7000 ایله چاتیر.

نه یازسام سئوگیدن یازیر
قلم ، سنین خاطیرینه .

به  یکی از ملوک عرب حدیث مجنون و لیلی و شورش حال اوبگفتند . 

که با کمال و بلاغت سر در بیابان نهاده است و زمام عقل از دست داده .

بالشكركشى محمود غزنوى به هند، زبان فارسى نیز بالشكر آراسته زیبایى، روشنایى، دانش، معرفت و عرفان به هند لشكركشید . غزنویان جان مردمان را براى توسعه قدرت گرفتند، حرمت‏ها را شكستند، خانه‏ها و معبدها را ویران را كردند اما زبان فارسى ارواح را تسخیر كرد، جان‏ها را فراخنا بخشید، دست‏ها را به هم پیوند، زبان را از تلخى‏ها شست و شكسته‏ها را مرمت كرد و طرح بناهاى تازه، شاداب و راحت با مصالح شعر وادب و عرفان و آگاهى در انداخت .

 "شهریار" ین یارادیجیلیغی

دكترغلامحسین یوسفی

ترجومه : علیرضا ذیحق

" شهریار " ین شعر لریندن ترتیب وئریلمیش بالاجا بیر مجموعه ، 1308 – نجی گونش ایلینده ، ایلك دفعه اولاراق جیبی قطعینده چاپ اولدو و چوخ چكمه دن اونون ایكینجی چاپی 1314 – نجی ایلده  یئنی دن یاییلدی.